- Marynarka handlowa - ||| - STATKI i OKRĘTY - MARYNISTYKA - MORZE i WRAKI - ||| - Marynarka wojenna -
VLTAVA (wod. 1940), pasażerski śródlądowy statek bocznokołowy na współczesnej czeskiej pocztówce.
BOCZNOKOŁOWCE czyli STATKI KOŁOWE
-----Statkiem kołowym, inaczej mówiąc kołowcem, nazywa się statki, które maja pędnik w postaci koła łopatkowego. Rozróżnia
się dwa typy statków kołowych: tylnokołowce, z kołem na rufie, i bocznokołowce, majace dwa koła umieszczone na burtach. Koła
bocznokołowców umieszcza się w środku długości kadłuba po stronie zewnętrznej lub w specjalnych zagłębieniach. Statki kołowe,
ongiś bardzo popularne, przydatne są szczególnie na wodach śródlądowych i przybrzeżnych, zarówno do transportu ludzi, jak
i towarów. Dziś należą już do rzadkości, stanowiąc zazwyczaj atrakcję turystyczną w dużych miastach i na wodnych
szlakach turystycznych. W XIX i XX w. bocznokołowce służyły w marynarkach wojennych wielu państw, nawet jeszcze
czasie II wojny światowej.
Brytyjski bocznokołowiec HMS MELTON (wod. 1916) wziął udział w obu wojnach światowych jako trałowiec, a w latach
1927-39 służył w marynarce handlowej. Pierwotnie zaplanowany był jako trasportowiec wodnosamolotów.
-----Próby budowania statków kołowych poruszanych siłą mięśni znane są już z czasów starożytnych. Swoistą realizacją takich
koncepcji były dziewiętnastowieczne statki kieratowe. W statkach tych zaprzęg konny wprawiał w ruch przekładnię kieratową,
która napędzała koła łopatkowe.
-----Bocznokołowce rozpoczęły swoją wielką karierę w roku 1807, gdy próbny rejs odbył CLERMONT, parostatek Amerykanina
Roberta Fultona, konstruktora m.in. okrętu podwodnego NAUTILUS. Szybko jednak wyrosła im potężna konkurencja w postaci
śrubowców. Przez pewien czas trwała dyskusja, co jest lepszym pędnikiem dla statków, znane od wieków koło łopatkowe, czty
też udoskonalona przez Johna Ericssona, śruba okrętowa.Spór ten rozstrzynęła admiralicja brytyjska. Z jej inicjatywy, 3 kwietnia
1845 roku odbył się wyścigi na dystansach 80 i 60 mil między bocznokołowcem HMS ALECTO a śrubowcem HMS RATTLER,
oraz konkurs przeciągania liny (o przebiegu zawodów i ich rezultacie czytaj TUTAJ).
-----Współczesna moda na wycieczkowe bocznokołowce śródlądowe zaowocowała konstrukcjami statków o różnych pędnikach,
niewidocznych dla obserwatora, lecz z atrapami kół łopatkowych. O bocznokołowcach czytaj także TU.
HMS PRINCESS ALICE, dawny bocznokołowy statek pocztowy, zakupiony dla potrzeb Royal Navy w roku 1844.
Rozebrany w 1878.
---------------------------------------------------
